Thema analyse:

Melding Veilig Thuis in de kinderopvang

Geschillencommissie Kinderopvang - Analyse uitspraken                                                                                                     

Melding Veilig Thuis in de kinderopvang

Jaarlijks behandelt de Geschillencommissie Kinderopvang zaken waarbij een melding bij Veilig Thuis is gedaan door de ondernemer. De ouders zijn het hier vaak niet mee eens, meestal omdat zij niet of onvoldoende betrokken zijn in de fase voorafgaande aan het besluit om een melding te doen bij Veilig Thuis.

Juridisch kader

  • Wet Kinderopvang, Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling 
    De Wet Kinderopvang verplicht (artikel 1.51a) de houder van een kindcentrum (verder te noemen: ondernemer) voor het personeel een meldcode vast te stellen waarin stapsgewijs wordt aangegeven hoe met signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling wordt omgegaan en die er redelijkerwijs aan bijdraagt dat zo snel en adequaat mogelijk hulp kan worden geboden.
  • Algemene Voorwaarden, opgesteld door Brancheorganisatie Kinderopvang (BK), Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK), dan wel eigen Algemene (aanvullende) Voorwaarden van de betreffende kinderopvangorganisaties
    Artikel 13 van de branchevoorwaarden, opgesteld door BK en BMK, bepaalt dat de ondernemer verplicht is om ervoor te zorgen dat de kinderopvang die onder zijn verantwoordelijkheid plaatsvindt, overeenstemt met de geldende wet- en regelgeving. Hieronder vallen ook de reglementen/stukken die het beleid weergeven met betrekking tot (onder andere) veiligheid en kindermishandeling.


Toelichting op meldcode en toepassing in kinderopvang
Door de overheid is de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling opgesteld. De meldcode helpt professionals (in onder andere de kinderopvang) met het signaleren en handelen bij (vermoedens van) huiselijk geweld of kindermishandeling. De meldcode is ook bedoeld voor (vermoedens van) psychologisch of seksueel geweld en verwaarlozing. Kinderopvangorganisaties zijn verplicht deze meldcode in te regelen en te gebruiken op grond van de Wet Kinderopvang.

De meldcode geeft in vijf stappen weer hoe gehandeld moet worden van af het moment van signaleren tot aan het besluit over het al dan niet doen van een melding bij Veilig Thuis.

De vijf stappen die de (kinderopvang)professional moet doorlopen:

    1.  Breng de signalen in kaart en doe de kindcheck. Bij de kindcheck wordt nagegaan of  volwassenen voor de betreffende minderjarige kinderen kunnen zorgen en of de kinderen bij de betreffende volwassenen veilig kunnen opgroeien. Samengevat wordt gekeken naar ernstige psychische problemen, drugs- of alcoholverslaving of een gewelddadige partner.
    2. Overleg met een collega (in de kinderopvang). Raadpleeg eventueel Veilig Thuis, het advies-en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling.
    3. Ga in gesprek met de betrokkenen/ouders/verzorgers.
    4. Weeg het huiselijk geweld/kindermishandeling. Neem bij twijfel contact op met Veilig Thuis.
    5. Neem een beslissing. Is melden noodzakelijk? Of is hulp verlenen of organiseren (ook) mogelijk?
      a. Melden is noodzakelijk als er sprake is van acute of structurele onveiligheid voor het kind/de kinderen.
      b. Hulpverlenen is mogelijk als:
      i. de professional in staat is om passende hulp te bieden of te organiseren, en:
      ii. de betrokkenen (veelal de ouders) meewerken aan de geboden of georganiseerde hulp, en:
      iii. deze hulp kan leiden/leidt tot duurzame/langdurige veiligheid (in de thuissituatie).

Alle stappen en acties worden door de professional vastgelegd in een cliëntdossier.

Over Veilig Thuis
Veilig Thuis is per regio georganiseerd en geeft advies en ondersteuning, ook aan professionals.  De hulpverlener van Veilig Thuis kijkt of, en welke professionele hulp er nodig is. Dat kan Jeugdhulp zijn, maar ook Jeugdbescherming. Veilig Thuis wordt stelselmatig getoetst door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Algemene lijn
Bij zaken waarin door de ondernemer een melding Veilig Thuis is gedaan, beoordeelt de commissie of de ondernemer bij het doen van de melding voldoende zorgvuldig te werk is gegaan. Dit houdt in:

  • dat alle vijf stappen van de meldcode Veilig Thuis volledig en in de juiste volgorde doorlopen moeten zijn;
  • dat de melding niet gebaseerd mag zijn op informatie die de ondernemer uit de derde hand (dus niet rechtstreeks) heeft verkregen.

Wel worden in elke zaak ook alle feiten en omstandigheden van het geval meegewogen. Zo kan het zijn dat een ondernemer om bepaalde redenen in de veronderstelling verkeert dat een kind (en gezin) ‘buiten beeld’ is geraakt. Deze veronderstelling speelt uiteraard mee bij de beslissing om met spoed actie te ondernemen. Als de ondernemer verder op zorgvuldige wijze richting de ouders en Veilig Thuis handelt, dan kan de commissie oordelen dat het handelen van de ondernemer op onderdelen zeker beter had gekund, maar dat niet kan worden geconcludeerd dat de ondernemer onzorgvuldig heeft gehandeld.  

Relevante uitspraken

In de onderstaande uitspraken heeft de commissie beoordeeld of de zorgaanbieder het stappenplan op juiste wijze heeft gevolgd.

Stappen niet goed doorlopen, maar geen sprake van onzorgvuldig handelen
In de uitspraak 26461-36388 (2021) stelt de commissie vast dat de ondernemer bij het doen van de melding niet alle stappen van de meldcode Veilig Thuis van de Rijksoverheid volledig en in de juiste volgorde heeft doorlopen. Zo had de ondernemer een gesprek met de ouders moeten voeren, alvorens de melding te doen. De ondernemer stelt dat het stappenplan van de meldcode in een stroomversnelling is gekomen door de beëindiging van de opvang. Aangezien hij zelf ook al constateerde dat de meldcode daardoor niet vlekkeloos is gevolgd, is hij na de melding in gesprek gegaan met de ouders, waarna een aanvullende brief met correcties en nadere informatie aan Veilig Thuis is gestuurd. Tevens heeft de ondernemer de brief met de zienswijze van de ouders als bijlage meegestuurd. Veilig Thuis heeft na de melding contact opgenomen met de ouders en besloten geen actie te ondernemen en het dossier te sluiten.

Bij de beoordeling van de klacht heeft de commissie ook de verdere omstandigheden van het geval meegewogen. De ondernemer heeft aannemelijk gemaakt dat hij dacht dat het gezin door de beëindiging van de overeenkomst en vanwege een verhuizing ‘buiten beeld’ was geraakt. Deze veronderstelling, ook al bleek zij achteraf niet juist, speelde uiteraard mee in zijn besluit om met spoed een melding te doen. Verder oordeelt de commissie dat de ondernemer vervolgens op zorgvuldige wijze richting de ouders en Veilig Thuis heeft gehandeld door de melding te nuanceren en ook de zienswijze van de ouders erbij te voegen.

De commissie is van oordeel dat het handelen van de ondernemer op onderdelen beter had gekund, maar concludeert daarmee niet dat de ondernemer onzorgvuldig heeft gehandeld.

Stappen niet goed doorlopen, conclusie dat ondernemer onzorgvuldig gehandeld heeft
In uitspraak 97890-130013 (2021) oordeelt de commissie dat de ondernemer onzorgvuldig gehandeld. Stap 1 van de Meldcode – de vastlegging van signalen van (een vermoeden van) onveiligheid in huiselijke kring - is een voorwaarde voor het doorlopen van de volgende stappen van de Meldcode. In dit geval heeft de ondernemer de melding echter gebaseerd op informatie die uit de derde hand, via de gastouder, is verkregen. Zulke informatie kan niet als voldoende deugdelijke basis voor een melding aan Veilig Thuis worden beschouwd. De ondernemer had hier zelf moeten onderzoeken of deze signalen aanwezig waren. De ondernemer heeft bovendien verklaard dat zij niet met de consument heeft gesproken voordat zij een melding deed bij Veilig Thuis. Dit is in strijd is met stap 3 van de Meldcode.

Door de Meldcode niet na te leven, heeft de ondernemer zonder gedegen onderbouwing een melding bij Veilig Thuis gedaan.  Mede gelet op de grote impact die een melding bij Veilig Thuis heeft op een ouder, komt de commissie tot het oordeel dat zeer onzorgvuldig is gehandeld door ondernemer. Van een professional in de kinderopvangbranche mag worden verwacht dat deze op de hoogte is van de Meldcode en de juiste toepassing daarvan. De commissie acht de klacht gegrond. 

Ook in uitspraak 169133-174537  (2022) komt de commissie tot het oordeel dat de stappen van de Meldcode door de ondernemer niet goed zijn doorlopen. Uit de door partijen overgelegde stukken en hetgeen ter zitting is besproken, is de commissie niet gebleken dat de ondernemer in gesprek is gegaan met de consumenten (stap 3), alvorens de melding bij Veilig Thuis te doen. Pas na het doen van de melding heeft de ondernemer telefonisch contact opgenomen met de consumenten om hen op de hoogte te brengen van de melding.

Weliswaar heeft de ondernemer gesteld hierin het advies van Veilig Thuis en de Vertrouwensinspecteur van de onderwijsinspectie te hebben gevolgd, maar dit ontslaat hem niet van zijn verantwoordelijkheid om alle stappen van de Meldcode met grote zorgvuldigheid te doorlopen. De commissie benadrukt dat er niet lichtvaardig moet worden omgegaan met een melding bij Veilig Thuis, omdat een dergelijke melding ingrijpende consequenties kan hebben voor de betrokken ouders.

In uitspraak 187884/191292 (2023) heeft de ondernemer (peuterjuf) een melding gedaan bij Veilig Thuis over de dochter van de consument. De peuterjuf heeft aan vader gevraagd naar de mogelijke oorzaak van alle blauwe plekken bij dochter, en heeft hem doorverwezen naar de huisarts. De vader heeft vervolgens teruggekoppeld dat de waarnemend huisarts na het weekend naar de dochter zou kijken. De peuterjuf heeft zaterdagochtend advies gevraagd bij Veilig Thuis. Zaterdagmiddag heeft zij de ouders gebeld en aangegeven dat zij melding zou doen.

De commissie concludeert dat het een goed advies was om vader met zijn dochter naar de huisarts te laten gaan. Dat advies is door de vader opgevolgd, en hij heeft gemeld dat de afspraak na het weekend zou plaatsvinden. Ondanks dit bericht heeft de peuterjuf op zaterdag een melding bij Veilig Thuis gedaan. De commissie oordeelt dat dit te vroeg was en dat zij daarmee te ver is gegaan. Zij had met het advies van de waarnemend huisarts rekening moeten houden en met alle consequenties die zo’n melding voor alle betrokkenen heeft. De commissie oordeelt dat de klacht gegrond is.

Vragen?!  Wij helpen je graag en persoonlijk. 

Bel ons op nummer 0900-1877
(gratis, maandag t/m vrijdag van 09:00-16:00 uur)
Of stuur ons een BERICHT (24/7)

Vragen?!   

Bel ons gratis : 0900-1877
(ma-vrij van 10:00-13:30 uur)
Of stuur een BERICHT (24/7)

Vragen?!  Wij helpen je graag en persoonlijk. 

Bel ons op nummer 070-3105310 (maandag t/m vrijdag van 09.00-17.00 uur)

"Ik vond het een heel fijn initiatief en vond het erg fijn dat ik snel te woord werd gestaan en geholpen werd. Bedankt voor de snelle en prettige hulp!"

"Ik vond het een heel fijn initiatief en vond het erg fijn dat ik snel te woord werd gestaan en geholpen werd. Bedankt voor de snelle en prettige hulp!"